Եթե տանը որևէ անկյունում երաժշտական գործիք է դրված, տան երեխաները կամա թե ակամա սկսում են հետաքրքրվել դրանով: Այդպես եղավ նաև լուսանկարիչ, ֆոտոլրագրող, «Ֆոտոլուր» գործակալության տնօրեն Մելիք Բաղդասարյանի ընտանիքում՝ միայն թե իրենց դեպքում երաժշտական գործիքի փոխարեն տեսախցիկն էր: Ֆոտոլրագրող են եղել Մելիք Բաղդասարյանի հայրը՝ Նեմրութ Բաղդասարյանը, հորեղբայրը՝ Հերբերտ Բաղդասարյանը, հիմա դրանով են զբաղվում նաև նրա երկու որդիները՝ Հայկ և Վահրամ Բաղդասարյանները: Ինքը՝ Մելիք Բաղդասարյանը, ֆոտոլրագրությամբ զբաղվում է արդեն գրեթե 60 տարի: 

Նրա հետ զրուցել ենք ընտանիքի, լուսանկարչության, դրա զարգացման և ֆոտոգործակալության մասին:

-Ինչպե՞ս է ստացվել, որ լուսանկարչությունը արդեն 3 սերունդ փոխանցվում է Ձեր ընտանիքում։

-Ինքնըստինքյան է ստացվել: Որ ասեմ` դա պլանավորված է ստացվել կամ նման մի բան՝ ոչ: Ամեն ինչ սկսվեց իմ հայրիկից, ով Հայաստանում առաջին ֆոտոլրագրողներից էր, նաև ժամանակին բազմաթիվ թերթերի ֆոտոթղթակից է եղել, իսկ կյանքի վերջին 20 տարիների ընթացքում աշխատել է «Արմենպրես» լրատվական գործակալության ֆոտոխրոնիկայում: Նրա հետ էր նաև ավագ եղբայրս՝ Հերբերտ Բաղդասարյանը, ով նույնպես բավականին մեծ ճանաչում է ունեցել իր ժամանակ: Այդ միջավայրում լինելով՝ փոքր ժամանակվանից ես էլ եմ լուսանկարելու փորձեր արել: Սկզբում այդ փորձերը բավականին անհաջող էին՝ լուրջ չէի վերաբերվում, սակայն հետո սկսեցի լուրջ զբաղվել ֆոտոլրագրությամբ, երբ աշխատեցի որպես թղթակից տարբեր թերթերում: Նույն կերպով 2010 թվականին ավագ որդիս՝ Հայկը, եկավ ինձ հետ աշխատելու «Ֆոտոլուր»-ում, հետո նրան միացավ կրտսեր որդիս՝ Վահրամը:

-Ինչպիսի՞ն է եղել Ձեր աշխատանքային ճանապարհը:

-Սկզբնական շրջանում թղթակցել եմ «Երեկոյան Երևան», «Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ» թերթերին, հետագայում աշխատել եմ Պիոներ պալատում: Արդեն 1960 թվականին բացվեց «Արմենպրես»-ի ֆոտոխրոնիկան, որտեղ աշխատում էին ժամանակի լավագույն լուսանկարիչները, այդ թվում՝ նաև հայրս և եղբայրս: Երիտասարդ տարիքից ես միշտ ցանկացել եմ աշխատել «Արմենպրես»-ում և ձգտել եմ դրան: Սակայն այդ ժամանակ չէր թույլատրվում, որ մեկ հաստատությունում նույն ընտանիքից երեք հոգի աշխատեն: Այդ իսկ պատճառով այդ ժամանակ շարունակում էի թղթակցել տարբեր թերթերի, զուգահեռ աշխատել եմ Հուշարձանների պահպանության կոմիտեում և երկար տարիներ լուսանկարել եմ Հայաստանի հուշարձանները: Հորս մահից հետո`1991 թվականին, աշխատանքի եմ անցել «Արմենպրես»-ում, որտեղ ֆոտոթղթակից եմ եղել 10 տարի: Հետագայում 2001 թվականին ես և եղբայրս ստեղծեցինք «Ֆոտոլուր» լրատվական գործակալությունը, որտեղ որդիներիս հետ աշխատում եմ մինչև օրս:

-Ինչպե՞ս ստեղծվեց «Ֆոտոլուր»-ը:

-«Ֆոտոլուր» լրատվական գործակալությունը ստեղծվել է եղբորս և «Արմենպրես»-ի այդ ժամանակվա տնօրենի միջև ծագած կոնֆլիկտի արդյունքում: Անկախության բարդ տարիներին նրանց միջև տարաձայնություններ կային «Արմենպրես»-ի ֆոտոխրոնիկայի տարածքի հետ կապված: Այդ վեճի արդյունքում ես, եղբայրս և կոլեկտիվի այլ անդամներ ուղղակի դուրս եկանք «Արմենպրես»-ից և 2001 թվականի վերջին ստեղծեցինք «Ֆոտոլուր» լրատվական գործակալությունը: Այն հենց սկզբից հեշտությամբ մտավ դաշտ, ինչի մեջ մեծ էր եղբորս ներդրումը, քանի որ նա մեծ շրջապատ և փորձ ուներ լուսանկարչության ասպարեզում: Հետագայում, իհարկե, եղել են բազմաթիվ խոչընդոտներ և խանգարողներ: Չնայած դրանց, արդեն 25 տարի է, ինչ «Ֆոտոլուր»-ը կարողանում է գոյատևել:

-Ի՞նչ հիմնական տարբերություններ կան նախկին «Ֆոտոլուր»-ի և այսօրվա «Ֆոտոլուր»-ի միջև։

-Տարբերություններից նախ նշեմ, որ սկզբում մեր կոլեկտիվը ավելի մեծ էր` 5 հոգով էինք աշխատում, բայց հիմա միայն ես եմ և տղաներս։ Դա էլ իր պատճառներն ունի, քանի որ նոր խնդիրներ են ի հայտ եկել. լուսանկարները գողանում են։ Դա հիմա մեր ամենամեծ խնդիրն է` հաշվի առնելով, որ մենք որևէ հովանավոր չունենք։ Կան լրատվամիջոցներ, որոնք նկարները տրամադրելու համար գումար վճարելու փոխարեն ուղղակի կտրում են «Photolur» մակագրությունը նկարների վրայից և  օգտագործում են` վերցնելով մեր բաժանորդ լրատվամիջոցներից։ Նախկինում, երբ լուսանկարները ավելի շատ տպված վիճակում էին փոխանցվում լրատվամիջոցներին, այդպիսի խնդիր չկար։

Նաև սկզբում մարդիկ չգիտեին Photolur-ի մասին և դեռևս շփոթում էին «Արմենպրես»-ի հետ։ «Photolur» մակագրությամբ յուրաքանչյուր լուսանկարի հետ մենք ավելի ճանաչված դարձանք որպես անկախ ֆոտոգործակալություն։

 -Ինչպե՞ս վերաբերվեցիք նրան, որ Ձեր տղաները որոշեցին շարունակել ձեր ճանապարհը։ Դուք որևէ ներդրում ունե՞ք նրանց այդ որոշման մեջ։

-Ես չէի ասի, որ ես որևէ պատճառ եմ դարձել, որ իմ տղաները ընտրեն լուսանկարչությունը որպես մասնագիտություն։ Իմ ներդրումը այդ որոշման մեջ եղել է միայն իմ ներկայությունը նրանց կյանքում։ Դա եղել է բացառապես իրենց որոշումը։ Երկուսն էլ ավարտել են Մանկավարժական համալսարանի Գեղարվեստական լուսանկարչության բաժինը։ Սկզբնական շրջանում ես նրանց չեմ վերցրել ինձ մոտ աշխատելու, քանի որ տեսնում էի, որ նրանք դեռ պատրաստ չեն լրատվամիջոցում աշխատելուն։ Հետո, երբ զգացի, որ նրանք բավականին փորձված են և իրենց մոտ կա ցանկություն, արդեն ընդունեցի նրանց ինձ մոտ աշխատելու։ Դրա հետ երբեք որևէ խնդիր չի եղել։ Մեր տարաձայնություններն էլ հիմնականում կապված են լինում հայրերի և որդիների դարավոր խնդրի հետ, որը բոլորի մոտ էլ կա` կապ չունի աշխատանքի մեջ, թե ընտանիքում։

-Ինչպիսի՞ն էր Ձեր առաջին տեսախցիկը։

-Հայրս ինձ մի ֆոտոխցիկ նվիրեց և ասաց. «Ինչ ուզում ես արա»։ Նա սրտանց նվիրեց ինձ այդ ֆոտոխցիկը, որպեսզի ես իսկապես զբաղվեմ լուսանկարչությամբ։ Ես, ճիշտն ասած, մի քիչ սխալ հասկացա այդ «ինչ ուզում ես արա» արտահայտությունը և ուղղակի քանդեցի ապարատը` այնպես, որ այլևս հետ հավաքել չէր լինի։ Հայրս, իհարկե, բարկացավ այդ պատճառով, բայց հետագայում իմ բոլոր ֆոտոխցիկները ինձ համար հասանելի են եղել, և ես հիմնականում ունեցել եմ ժամանակի ամենալավ մոդելները: Երբ այդ ժամանակ խանութներում վաճառվում էին «Զենիթ» կամ «Զորկի» տեսակի ֆոտոխցիկներ, ես ունեի արդեն «Նիկոն»: Ինձ դա հեշտ է տրվել, ինչը, իհարկե, իմ շնորհքը չէր, ուղղակի հայրս էր ինձ տալիս։ 

-Ըստ Ձեզ` որն է ֆոտոլրագրության և գեղարվեստական լուսանկարչության հիմնական տարբերությունը։ Լուսանկարչության ո՞ր տեսակն եք նախընտրում։

-Ես և իմ ընտանիքը առհասարակ գերադասել ենք ֆոտոլրագրությունը։ Գեղարվեստական լուսանկարչությունը ստեղծում է ավելի ազատ միջավայր՝ ստեղծագործելու համար։ Որևէ մեկը չի կարող ասել գեղարվեստական լուսանկարչին, թե ինչ նկարի։ Նա է որոշում, գնում և նկարում։ Այդ դեպքում լուսանկարն առաջին հերթին լուսանկարչի դուրը պետք է գա, նա է դա ստեղծում։ Իսկ ֆոտոլրագրության դեպքում շատ հաճախ խմբագիրն է տեղեկացնում լուսանկարչին սպասվող իրադարձության մասին, որը պետք է լուսանկարել։ Արդեն ֆոտոլրագրողն է որոշում, թե ինչպես ստեղծագործաբար մոտենալ այդ լուսանկարին։

-Քանի որ Դուք ականատես եք եղել լուսանկարչության զարգացման տարբեր փուլերին` այդ թվում նաև թվայնացման դարաշրջանին, ինչպե՞ս եք հարմարվել այդ փոփոխություններին։

-Շատ հեշտ եմ ադապտացվել։ Ֆոտոթղթակցության համար լուսանկարչության թվային ձևը գյուտ էր ուղղակի։ Շատ մեծ առաջընթաց էր։ Հիմա գեղարվեստական լուսանկարչությամբ զբաղվող մարդիկ կան, ովքեր գալիս, ասում են. «Բա չե՞ս կարոտել ժապավենային ֆոտոխցիկներին»: Ոչ, չեմ կարոտել, քանի որ ժապավենով մեկ լուսանկար անելու համար դու պետք է շատ երկար աշխատեիր, դրան զուգահեռ նկարելու ընթացքում դու չէիր տեսնում, թե ինչ ես նկարում։ Մեծ խնդիր էր նաև ժապավենի սահմանափակ և միանգամյա լինելը։ Իսկ ներկայիս դարում ես դեռ հիշողության քարտ չեմ տեսել, որ այնքան նկարես, որ ամբողջությամբ լցվի։ Հիմա նաև լուսանկարների փոխանցումն է շատ հեշտացել։ Ինչպե՞ս կարող եմ կարոտել այն ժամանակները, երբ մեկ նկար փոխանցելու համար պետք էր կամ անձամբ տանել այն, կամ հատուկ սարքի միջոցով փոխանցել, ինչը տևում էր մի քանի ժամ, դա էլ այն դեպքում, երբ խոտաններ չէին լինում։