Ներառական կրթությունը հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ներգրավվածությունն է կրթական ոլորտում։ Հայաստանյան բազմաթիվ դպրոցներ անցել են ներառական կրթական համակարգի, որի ժամանակ առանձնահատկություն ունեցող երեխաներին հնարավորությոուն է տրվում ինտեգրվել հասակակիցների հետ ոչ միայն կրթության, այլ նաև շփման մեջ։ Հոգեբան Հասմիկ Գաբրիելյանի խոսքով՝ ներառական կրթությունը բոլոր աշակերտների լիարժեք մասնակցության, հավասար հնարավորությունների ստեղծման և անհատական մոտեցումներ համակարգ է։ Վերջինս պատասխանել է journalist.am-ի հարցերին։

-Որքանո՞վ է ներառական կրթությունը կարևոր ժամանակակից հասարակության համար։

-Ներառական կրթությունը ժամանակակից հասարակության համար շատ կարևոր է, քանի որ այն ապահովում է յուրաքանչյուր երեխայի կրթության իրավունքը՝ անկախ նրա ֆիզիկական, մտավոր, սոցիալական կամ հոգեբանական առանձնահատկություններից։ Այն նպաստում է հավասար հնարավորությունների ստեղծմանը, խտրականության նվազեցմանը և հասարակության մեջ համերաշխության ձևավորմանը։ Ժամանակակից ժողովրդավարական հասարակություններում ներառական կրթությունը ընկալվում է ոչ միայն կրթական, այլ նաև սոցիալական արդարության կարևոր սկզբունք։

-Ինչպե՞ս է ներառական կրթությունը նպաստում առանձնահատկություն ունեցող երեխաների ինտեգրմանը հասարակությունում։

-Ներառական կրթությունը նպաստում է առանձնահատկություն ունեցող երեխաների ինտեգրմանը հասարակությունում, որովհետև նրանք սովորում և շփվում են իրենց հասակակիցների հետ նույն միջավայրում։ Այս գործընթացը զարգացնում է հաղորդակցման հմտությունները, ինքնավստահությունը և սոցիալական ակտիվությունը։ Երեխաներն ավելի հեշտ են հարմարվում հասարակական կյանքին, սովորում համագործակցել և զգալ իրենց լիարժեք անդամ հասարակության մեջ։

-Հիմնականում ի՞նչ խնդիրների են բախվում ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցները։

-Ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցները հաճախ բախվում են մի շարք խնդիրների՝
•    մասնագետների պակաս (հոգեբան, լոգոպեդ, հատուկ մանկավարժ),
•    ուսուցիչների ոչ բավարար պատրաստվածություն,
•    նյութատեխնիկական պայմանների անբավարարություն, 
•    մեծ դասարաններ և անհատական մոտեցման դժվարություն,
•    երբեմն նաև ծնողների կամ հասարակության կողմից կարծրատիպային վերաբերմունք։ Այս խնդիրները կարող են խոչընդոտել կրթության արդյունավետ կազմակերպմանը։

-Որո՞նք են ներառական կրթության առավելությունները ոչ միայն հատուկ երեխաների, այլ նաև մյուս երեխաների համար։

-Ներառական կրթությունը օգտակար է ոչ միայն հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների, այլև մյուս աշակերտների համար։ Այն զարգացնում է փոխօգնությունը, հանդուրժողականությունը, կարեկցանքը և տարբեր մարդկանց ընդունելու կարողությունը։ Երեխաները սովորում են համագործակցել, հարգել միմյանց տարբերությունները և ձևավորվում են որպես ավելի պատասխանատու ու մարդասեր անհատներ։ Միաժամանակ առանձնահատկություն ունեցող երեխաները ստանում են հավասար կրթական ու սոցիալական հնարավորություններ։

-Հոգեբանական ինչպիսի՞ դժվարություններ են առաջանում ներառական կրթության միջավայրում և ինչպե՞ս հաղթահարել դրանք։

-Ներառական կրթության միջավայրում կարող են առաջանալ տարբեր հոգեբանական դժվարություններ՝
•    առանձնահատկություն ունեցող երեխաների ինքնամեկուսացում կամ անվստահություն,
•    մյուս երեխաների կողմից չընդունվելու վախ,
•    ուսուցիչների հոգնածություն և լարվածություն, 
•    երբեմն նաև կոնֆլիկտներ կամ ծաղրանք։ Այս խնդիրները հաղթահարելու համար կարևոր է հոգեբանի աջակցությունը, ուսուցիչների վերապատրաստումը, դասարանում առողջ մթնոլորտի ստեղծումը, համագործակցային խաղերն ու քննարկումները, ինչպես նաև ծնողների ակտիվ մասնակցությունը։

-Կարո՞ղ ենք ասել, որ ներառական կրթությունը դարձնում է հասարակությանն ավելի հանդուրժող։

-Այո՛, կարելի է ասել, որ ներառական կրթությունը հասարակությունն ավելի հանդուրժող է դարձնում։ Երբ երեխաները վաղ տարիքից սովորում են տարբերությունների պայմաններում ապրել և համագործակցել, նրանք ձևավորում են հարգանք, համբերատարություն և ընդունողական վերաբերմունք։ Նման միջավայրը նպաստում է խտրականության նվազեցմանը և ավելի մարդակենտրոն հասարակության ձևավորմանը, որտեղ յուրաքանչյուր մարդ գնահատվում է իր անհատականությամբ։